terça-feira, 14 de abril de 2026

A V I B R A S

A V I B R A S

Mai naʻaupō.

ʻElua ʻano o ka poʻe Palakila: ka poʻe i hoʻohiwahiwa ʻia, i hoʻopūhoihoi ʻia, i kāhāhā ʻia, a i hoʻohiwahiwa ʻia; a me ka mea i hoʻohaʻahaʻa ʻia i ʻae i ka haʻahaʻa.

E ʻae mai iaʻu e wehewehe: Ua loaʻa iaʻu nā hoʻopaʻapaʻa i hala i nā mahina ma Facebook me kahi keikikāne mai Piauí nāna i ʻike i nā kikoʻī loea huna o nā mokulele kaua huna loa o ʻAmelika, a ua hoʻopaʻapaʻa ʻo ia me nā pale loea kīnā ʻole, me ka hoʻohana ʻana i ka ʻikepili pololei e pili ana i nā hiki hoʻolālā o ka mokulele koa ʻAmelika ʻo F22 Raptor a me F35 Lightning II.

ʻAʻohe pono o ke kūkulu ʻana i nā hoʻopaʻapaʻa e like me nā kūʻai aku, nā mōhai o ka envelope lele, a me nā hoʻonohonoho contingent i pōmaikaʻi i ka wā e kaupalena ana ma muli o ko lākou maopopo ʻole a me ke kūʻē.

ʻAʻohe o ia mea i mea nui; ua kūkulu ʻia ka papahana e ʻoi aku ma mua o nā kikoʻī o ka Pentagon, me ka nānā ʻole i ka mea a nā palapala delimitation i ʻae ʻia e ka pūʻali koa i ʻōlelo ai. ʻAʻole i maopopo i kēlā keikikāne kekahi mau palena hiki i ka mokulele.

No laila, ʻaʻole loa i manuahi ka ʻono a me ka mahalo o kēia ʻano kanaka, ʻaʻole hoʻi he manuahi.

Mana palupalu.

Mai Hollywood mai, ka mea nāna i hoʻokumu i ka superhero mua, ʻo Captain America, he hoʻolaha hoʻouluulu e hoʻokomo i nā kāne ʻōpio pono a maʻemaʻe mai Midwest e komo e make a ʻokiʻoki ʻia i ke Kaua Honua ʻElua, ua ukali koke nā superhero ʻē aʻe i nā ʻāpana komikina a me nā puke komikina, a laila i nā kiʻiʻoniʻoni, nā moʻo, a hoʻolaha i kekahi mau ʻāina. Hiki iā ʻoe ke ʻike he kakaikahi nā ʻāina i loaʻa nā superhero i kā lākou moʻomeheu; he mea ʻAmelika kēia, koe wale nō ka poʻe Pelekane me 007. ʻAʻohe ʻāina e hoʻoulu i ke ʻano o nā koa e lele ana, he kanaka superhuman, he akamai, he akamai, koe wale nō hoʻokahi a ʻelua paha mau ʻokoʻa, e like me French Poiro, nā kiʻiʻoniʻoni Lūkini āpau, nā kiʻiʻoniʻoni Italia koe wale nō nā komohana Italia, ke ʻano Bruce Lee, a me nā kiʻiʻoniʻoni Samurai. ʻO nā mea ʻē aʻe he poʻe maʻamau e hana ana i nā mea maʻamau, me ka ʻole o nā kaʻa lele, e like me Fast and Furious, ʻaʻohe mea i hoʻonui ʻia.

ʻO kēia moʻomeheu o ka lanakila ma nā koina āpau, kahi e pili ana ka lua o ka wahi i ka mea eo mua, ʻike ʻia nā haumāna e ʻoi aku ka maikaʻi ma nā haʻuki kulanui e koho ʻia no nā kulanui maikaʻi loa, ʻoiai ma Rusia, ʻo ka poʻe me nā mākau noʻonoʻo logical-matematika makana loa e makemake nui ʻia - he manaʻo maʻamau o ʻAmelika e pili ana i ka mea lanakila.

No laila, ma ke kahua kūʻokoʻa o ke Kulanui Federal o Brasília, ua loaʻa i nā poʻo o nā keʻena nā makana mai ʻAmelika Hui Pū ʻIa ʻaʻole i emi iho ma mua o hoʻokahi miliona kālā e hoʻomohala i kahi kiʻi hoihoi o USA, a ʻo ka mea nui e hūnā a haʻalele i ka ʻoiaʻiʻo ma USA, ʻaʻole i koho pololei ʻia ka Pelekikena. Ua aʻo au i kanaono mau papa ma nā pae haumāna laepua a me nā puka ma ka ʻepekema politika a ʻaʻole i lohe i ka ʻōnaehana pololei ʻole o nā koho pelekikena, kahi ʻoiaʻiʻo i mālama pono ʻia i ʻike wale ʻia mahalo i ka pūnaewele a me nā kahawai i pāpā ʻole ʻia a pāpā ʻia e ka ʻōnaehana palekana e uku ana i nā trillions o ke kālā e hūnā ai he kokoke i hoʻokahi tausani mau kahua o USA ma nā ʻāina i noho ʻia a hoʻouka ʻia. Ua ʻike au i kahi kokoke i hoʻokahi haneli o kēia mau mea ma o kahi puke pai koa i kaupalena ʻia, ʻo ka US Military Review, ma ka hale waihona puke o ka Brazilian Army, a i ka wā i hōʻike mua ai au i kēia ma 1998, ua loaʻa iaʻu ka nui o ka hoʻohewa a me ka ʻae ʻole.

No laila, ua hoʻolilo ʻia nā piliona kālā e huki i nā mea noʻonoʻo maikaʻi loa o ka honua i ka ʻoihana koa ʻAmelika. Ma ke kahua o Astrophysics, he poʻe malihini nā PhD āpau, e like me ka mea kilo hōkū Kepanī ʻo Michi Kaku, ka mea kaulana loa ma ka ʻike honua o US.

Ma ka Manhattan Project, nāna i hana i ka pōkā atomika mua o ka honua, he poʻe malihini nā makemakika, nā physicists, a me nā chemists āpau. E noʻonoʻo ua pāpā ka ʻAha Kenekoa o ʻAmelika i ka noiʻi ʻana i nā mechanics quantum no ka mea ua kūʻē ia i nā kānāwai Protestant o ke Akua. E manaʻoʻiʻo a ʻaʻole paha, e ʻike i nā moʻolelo o ka ʻAhaʻōlelo ʻAmelika a me ka puke mōʻaukala na ka mea kākau moʻolelo Pelekane ʻo Niall Ferguson.

ʻO ke kaomi nui a me ka kiu e pale aku i nā papahana koa ma waho o ʻAmelika, e like me ka AVRO Kanada, ka papahana ʻIseraʻela no kahi F-16 i hoʻomaikaʻi ʻia, ka papahana F-2 Kepanī, ka moku kaua nuklea Brazil - nā mea kaua nuklea āpau o ka honua - ua uku ʻia, ua kāʻili ʻia, a ua pepehi ʻia, e like me ka hōʻike a Weekleaks.


Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político

Nenhum comentário: