ዲሞክራስያውያን ሃገራት

ዲሞክራስያውያን ሃገራት

ኣብታ ፕላቶ ደማጎግያ፡ ዲሞክራሲ ግሪኽ ኢሉ ዝሰመየታ ናይ ግሪኽ ከተማ ኣቴንስ እዩ ጀሚሩ፣ ኣብ ኣጎራ ወይ ኣደባባይ ሃብታማት ደቂ ተባዕትዮ ዜጋታት ተኣኪቦም ብዛዕባ ፖለቲካ ዝዘራረቡሉ ምትእኽኻብ ስለ ዝነበረ ድማ ምኽንያቱ ነበሮ።

ዲሞክራሲ ግሪኽ ንርብዒ ህዝቢ ጥራይ እዩ ነይሩ: ንዅለን ደቂ ኣንስትዮ: ንዅለን ቈልዑ: ንዅለን ባሮት: ከምኡውን ንዅለን እተን ዝተሓተ ዝድለ ኣታዊ ዘይብለን ኣግሊሉ: ከምኡውን ንወጻእተኛታት ኣግሊሉ: ስለዚ ካብ ሲሶ ዘይበዝሕ ህዝቢ ተሪፉ። ዲሞስ ካንቶናት ወይ ኣውራጃታት ወይ ከባቢታት ዝጽውዓሉ ዝነበረ እዩ። ብኣንጻር ናይ ሎሚ ፖለቲካዊ መጻሕፍቲ ዝብሎ፡ ዲሞክራሲ ህዝባዊ ክኸውን ሓሲቡ ኣይፈልጥን፡ ፖለቲካዊ ውድባት’ውን ኣይነበሮን፡ ብድምጺ’ውን ኣይተወሰነን። ብስምምዕ ዝተዛዘመ ኣኼባ እዩ ነይሩ፣ ብሰፊሕ ዘተ ክሳብ እቶም ፍሉጣትን ውሑዳትን ተሳተፍቱ፣ ወለንተኛታትን ደሞዝ ዘይብሎምን ዝነበሩ፣ ክሳብ ዝኣምኑ። ስለዚ ድማ እዩ ኣብ ስሳ ዓመት ዝዛዘመ፤ ክንድዚ ዝኣክል ግዜ ነጋዶ ክበልዕን ኣብ ንጥፈታት ጣልቃ ክኣቱን ኣይከኣለን ምኽንያቱ ደሞዝ ስለዘይነበሮ፣ ብተሳተፍቲ ዝተለገሰ ግዜ ስለዝነበረ።

ኣብዚ ሕዚ እዋን ህዝባዊ ዲሞክራሲ ብዙሓት ፀላእትን ምትላልን፣ ምትላል፣ ፋርስ፣ ጉድለታትን ጉድለታትን ከም ፌደራል ሰኔት፣ ኣብ ምርጫ ኣብያተ ፅሕፈት መንበር ዝውንኑ ቢሮክራሲያዊ ውድባት፣ ሕግታት ተመጣጣኒነት፣ ዕፁው ዝርዝር፣ ከምኡ እውን ስርዓት ድምፂ ኣብዝሓ ወረዳታት ኣለዎ። ነፍሲ ወከፍ ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት መጥቃዕቲ ንሓደ ሰብ ሓደ ድምጺ ክኸውን ዘለዎ ንመርምር።

እቲ መራፂ ዝውስን ነገር የለን፤ ኩሉ ኣቐዲሙ ዝተወሰነ እዩ።

ኣብ ብራዚል ነፍሲ ወከፍ ግዝኣት ሰለስተ ሰነተራት ክመርጽ ይኽእል እዩ፤ ስለዚ ሓደ ሰነተር ካብ ሳኦ ፓውሎ ንሸውዓተ ሚልዮን ህዝቢ ሳኦ ፓውሎ ይውክል፣ ሓደ ሰነተር ካብ ኣማፓ ን170,000 ሰባት ካብ ኣማፓ ይውክል፣ ድምጾም ድማ ማዕረ ድምጺ ናይቲ ካብ ሳኦ ፓውሎ ዝመጸ ሰነተር ኣብ ፈደራላዊ ሰኔት እዩ።

እዚ እቲ ዝዓበየ ምትላል ኣብ ዲሞክራሲ እዩ: እቲ ኣብ ፌደራል ሰኔት ዘሎ ስንኩል ውክልና: እዚ ሓሶት: ዋዛ: ከቢድ ጉድለት እዩ።

ሳዕቤኑ ድማ ካብተን 27 ግዝኣታትን ፈደራላዊ ኣውራጃን፡ ካብተን ዝደኸያ ዞባታት ዝመጻ 15 ግዝኣታት፡ ካብ መላእ ህዝቢ ብራዚል 33% ጥራይ ዝሓዛ፡ ንሳተን ድማ ዞባታት ሰሜንን ሰሜናዊ ምብራቕን እየን፡ 45 ሰነተራት ይመርጻ፡ ካብተን ዝተረፋ 70% ህዝቢ ድማ ኣብተን ዝሃብተማ ዞባታት ብራዚል ዝነብሩ 33 ሰነተራት ክነጻጸር ከሎ።

ኣብ ፌደራል ሰኔት ዲሞክራሲ ተወዲኡ፣ እዚ ምዝባዕ እዚ፣ እዚ ሓሶት ውክልና ዘለዎ ዲሞክራሲ ግን እኹል ኣይኮነን።

ነፍሲ ወከፍ ክልል ብዘየገድስ ዕብየቱ ብዘየገድስ ብዝሒ ህዝባን ቁጠባኣን ብዘየገድስ እንተወሓደ ሸሞንተ ምክትላት ፌደራል ክህልዋ መሰል ኣለወን፣ እተን ዝዓበያ ክልላት ድማ እንተበዝሐ 70 ምክትላት ፌደራል ጥራይ ዝተሓጽራ እየን። ስለዚ፡ ግዝኣት ኣማፓ ንነፍሲ ​​ወከፍ ዝተመርጸ ምክትል ዓሰርተ ሓሙሽተ ሽሕ ድምጺ ጥራይ የድልያ፡ ግዝኣት ሳኦ ፓውሎ ድማ ንነፍሲ ​​ወከፍ ምክትል ፌደራል ኣብ ጎኒ እቲ ካብ ሰሜን ዝመጽእ ምክትል ኮፍ ክብል ሰለስተ ሚልዮን ድምጺ የድልያ፡ ነፍሲ ወከፍ ድምጺ ድማ ምስቲ ኣብ ባይቶ ፌደራል ዝወሃብ ድምጺ ተመሳሳሊ ዋጋ ኣለዎ።

ኣብ ኣመሪካ፡ ኣብታ ኮሚኒስታዊ ዘይኮነት ዓለም፡ ካብ ኩሉ ናይ ምትላል ዲሞክራስያዊ ፋርስ ዝዓበየ ምዝባዕ ኣሎ፡ ሓደ ፖለቲካዊ ሰልፍን ክልተ ውድባትን ጥራይ ኣለዉ፡ ንሳቶም ድማ ውድብ ዲሞክራስን ሪፓብሊካንን እዮም። እዚ ውጽኢት ናይቲ ኣብቲ ክልተ ጌጋታት ዝፍጽም ስርዓተ ምርጫ ዘሎ ጉድለታት እዩ፡ እቲ ዝበዝሐ ድምጺ፡ እቲ ርትዓዊ መራጺ ንሓንቲ ካብተን ዘለዋ 190 ሰልፍታት ንምድማጽ ዝገብሮ ጻዕሪ ዘወግድ (ዝኾነ ሰብ ዘይዛረበሉ)፡ ከምኡ’ውን ትኹረት ኣብተን ክልተ ዓበይቲ ሰልፍታት – እቲ ሕግታት ነቶም 50% + 1 ዘይረኽቡ – ካብ ፍራንቸይዝ ሪፓብሊካንን ዲሞክራትን ስለ ዘወግድ። ብሰንኪ ልግሲ ዘይግዴታ ምድማጽን ስርዓት ምዝገባ መራጽቲ ዘይምህላውን፡ ኣመሪካዊ መራጺ ንነብሱ ከም ተዓዛቢ ናይቶም ከም ቸኮሌት ወይ ሶዳ መወዓውዒታት ዝኣመሰሉ ናይ ምርጫ ጎስጓሳት ዝደፍኡ ዓበይቲ ኮኾባት ሚድያ ይርእያ፡ ስም ናይቲ ሕጹይ ዝወሓደ መጥቃዕቲ ብኽሲ ዘይቅንዕና፡ ፔዶፊልያ፡ ዝሙት፡ ኣምላኽ ዘይምእማን፡ እስላሞፎብያ፡ ጸረ-ሴማውነት፡ ኣብዚ ምትላል ድማ፡ ክልቲኦም ዲሞክራትን... ሪፓብሊካን እቲ ፕሮቴስታንት መራጺ ሕጹይ ክመርጽ ምእንቲ እቶም ዝያዳ ጽሩያት ክኾኑ ይጽዕሩ። እቲ መዐቀኒ ስነ-ሓሳባውን መደባውን ፖለቲካ ኩሉ ግዜ ሓደ ስለ ዝኾነ፡ እቲ ዝቐረበ ሕጹይ ምስ ስድራቤቶምን ፈተውቲ ጎረባብቶምን፡ ከምኡ’ውን ንባህሊ ስድራቤት፡ ኣመሪካ ንዝደኸመ ክትጭፍልቕ፡ ክትወርር፡ ክትጽዕን፡ ንሰብኣውነት ከተመሓድርን ከተመሓድርን፡ ንሜትሮፖሊስ ድማ ርካሽ ነዳድን ጸዓትን ውሕስነት ምሃብ። ንዋስፕ ዝድግፍ: ጸለምቲ: ኣንግሎ-ሳክሶናውያንን ፕሮቴስታንትን።

ኩሉ ሓደ እዩ፣ ካብ ኣቦሓጎታት ግሪኻውያን ናይ: ምሩጻት ኤሊቲስት ዲማጎጂካዊ ቲሞክራስያዊ ወይ ፕሉቶክራስያዊ ዲሞክራሲ።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político