እቲ ሕቡእ ሓቂ

እቲ ሕቡእ ሓቂ

ኣብ ሎጂስቲክስ ኲናት ዝቐርብ ቁጽርታት፡ ጀነራላት ኣጸቢቖም ዝፈልጥዎን ኣብ ውጥናት መጥቃዕትን ምክልኻሎምን ክጥቀሙሉ ወትሩ ድሉዋት ዝኾኑን ሓበሬታታት ዝሓዘ እዩ።

ካብቲ ዓቢ ሰብኣዊ ማዕበል ጀንጊስ ካን፡ ናፖልዮን፡ ወተሃደራት ያንኪ፡ ወይ ብሊትዝክሪግስ ናይ ሮሜል ወይ ዙኮቭ፡ ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ዝነበሩ ጀነራላት ኣብ ውግእ ብዝሒ ንጽሬት ከም ዝበልጽ ይፈልጡ ነበሩ።

ኣመሪካዊ መጽሔት ሚሊታሪ ሪቪው ከም ዝሕብሮ፡ ብማእከላይ ገምጋም ኣስታት 900 ተዅሲ ናይ ኩሉ ዓይነት ፕሮጀክትላይት ማለት ጥይት፡ ቦምባ፡ ቦምባታት ከም ዘድለየ ይሕብር። እቲ ስታቲስቲክስ ኣብ መስርሕ ውግኣት ዝተቐየረ ዋላ እኳ ብኸፊል ከምኡ እንተነበረ ኣጽዋር ስለዝተመሓየሸ ዘይኮነስ ኣጽዋር ንምፍራይ ክቡር ስለዝኾነ እዩ።

ካብ ሓንቲ ካብ ሓደ ሳንቲም ኣመሪካ ቁሩብ ንላዕሊ ዝዋግኣ ጥይት ሽጉጥ፡ ክሳብ ዋጋ ሓንቲ ዝያዳ ዝተራቐቐት ነፋሪት ውግእ ካልኣይ ውግእ ዓለም ንምብጻሕ ሚልዮን ዶላር ዝውድእ፡ ሎሚ ሓንቲ ንጽል ሚሳይል ውግእ ሳይድዋይንደር ካብ ሚእቲ ሽሕ ዶላር ክሳብ ክልተ ሚልዮን ዶላር ትሽየጥ።

ልዕሊ 4000 ሽፋን መራኽብ ንኣትላንቲክ ንምስጋር ናብ ኪዳን ሃገራት ቀረብ ዝጸዓና ተፈሪየን፣ ልዕሊ 110 መራኽብ ጽዕነት ነፈርቲ ብኣሜሪካ እየን ተፈሪየን፤ ሓይሊ ኣየር ኣሜሪካ ልዕሊ 160 ሽሕ ተዋጋእቲ ነበራ፤ ኣብ ልዕሊ ድሬስደን ዝነበረ ማዕበላት ቦምባታት ንቡር ብሰለስተ ሽሕ ዝነፍሩ ሱፐርፎርትረሳት ዝቖመ እዩ ነይሩ፤ እቲ ኲናት ምስ ተዛዘመ ኣብ USA ጥራይ ልዕሊ 200,000 ወተሃደራዊ ፓይለታት ተሪፎም።

ሕብረት ሶቭየት ልዕሊ 180,000 ነፈርቲ፣ ጀርመን ኣዝየን ልዕሊ 160,000 ነፈርቲ፣ V2 ባሊስቲክ ሮኬታትን V1 ናይ መጥቃዕቲ ድሮናትን ኣፍርያ፤ ካብ ኩለን ኪዳን ሃገራት ተደሚረን ኣዝዩ ዝበዝሐ ቦምባታት።

ጃፓን ልዕሊ 100,000 ነፈርቲ፣ ትሪልዮናት ዙርያ ተተኮስቲ፣ ቦምባታት፣ ቶርፒዶ፣ ቦምባ፣ ነተጉቲ፣ ሮኬት ኣፍረየት፣ ስለዚ ድምር ናይ ኩሉ ንካልኣይ ውግእ ዓለም ዝፈረየ ኣብ ታሪኽ ደቂ ሰባት ፈጺሙ ኣይድገምን እዩ።

እተን ሕጂ ዘለዋ ኣሃዱታት ኣጽዋር ምስ ናይ ካልኣይ ኲናት ዓለም ጥራይ ኣነጻጽረን: እቲ ዝዓበየ ሓይሊ ኣየር ዓለም ዝኾነ USAF ኣብ ዝርዝር ኣጽዋር 15,000 ነፈርቲ ኣለዋ፣ ሲሶ ድማ ኣብ ስቶክ ኣሎን ንወተሃደራዊ ኣጠቓቕማ ኣይርከብን፤ ሩስያ ልዕሊ 6000 ወተሃደራዊ ነፈርቲ ክህልዋ ከሎ፡ ቻይና ድማ ልዕሊ 5000 ወተሃደራዊ ነፈርቲ ጥራይ ኣለዋ።

ዋጋ ዘመናዊት ነፋሪት ውግእ ምስቲ ልሙድ ዋጋ ካልኣይ ውግእ ዓለም ትሕቲ ሓደ ሚልዮን ዶላር ክነጻጸር ከሎ፡ ሎሚ ነፋሪት ውግእ ብተለምዶ 100 ሚልዮን ዶላር፡ ሳብማሪን ከባቢ 3 ቢልዮን ዶላር፡ ኣብ መንጎ ዓበይቲ ወተሃደራዊ ሓይልታት ኣብ ዝካየድ ኲናት ድማ፡ እቲ ስቶክ ኣጽዋር እንተበዝሐ ኣብ ዓሰርተ መዓልታት፡ ኣብ ሓደ ወርሒ ጽንኩር ውግእ ምተደኸመ።

እዚኦም ኣዝዮም ዝተሓላለኹ ኣጽዋርን መሳርሕታትን ኮይኖም፡ ኣዝዩ ብዙሕ ናይ ጽገና ሰዓታትን ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ኣፍረይቲ ናይ ቀረብ ሰንሰለትን ዝሓትት፡ ከምኡ’ውን ነቲ መሳርሒታት ፍጹም ንኽሰርሕ ምጽራይ፡ ኣዝዮም ፍሉያት ቴክኒሻናትን ኣዝዮም ክቡራትን ዝተሓላለኹን ናይ ምዕቃን መሳርሒታትን ዝሓትት እዮም።

ተኽእሎ ዘመናዊ ኲናት ክግምገም ይከኣል ከምቲ ኣብ ጉዳይ ፍሉጥ ኲናት ዒራቕ፡ ስርሒት በረኻ ህቦብላ፡ ምስ 147 ወተሃደራዊ ሳተላይታት ኣመሪካ፡ እቲ መርበብ ሎጂስቲክስ ንኽእከብን ንኽዕቀንን ልዕሊ ሚእቲ መዓልታት ወሲዱ፡ ምእንቲ ካብ መጽሔታት ፕለይቦይ ንወተሃደራት፡ ወረቐት ሽቓቕ፡ ሳሙና፡ ማይ፡ ብርግጽ፡ ተተኮስቲ ሽጉጥ፡ ነዳዲ ን... ነፈርቲ፡ ቅብኣት፡ መለዋወጢ ኣቑሑት፡ መግቢ፡ ወጻኢታት ነዳድን ቅብኣትን ጥራይ ኣስታት 40% ናይቲ ሓደ ትሪልዮን ዶላር ዝግመት ወተሃደራዊ ባጀት ፔንታጎን ይሕዝ።

ቁጽሪ ማሽናት ምስ ካልኣይ ኲናት ዓለም ክነጻጸር እንከሎ ኣዝዩ ነክዩ፡ እቲ ዝወሰኸ ግን እቲ ዝተሓላለኸ ምዃኑ እዩ። ሶፍትዌር ዝመልአ ዝተሓላለኸ ነፋሪት፡ መርበብ ሓበሬታ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ልዕሊ 900 ወተሃደራዊ መዓስከራት፡ ነፍሲ ወከፈን ናይ ገዛእ ርእሰን ዙርያ ምክልኻል ዘለወን፡ ልዕሊ 60 ቋንቋታት ኣብ ኔቶ ዘለወን፡ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ወተሃደራትን ካብ መግቢ ክሳብ ተተኮስትን ክፍልታት መሳርሒታትን ዝበጽሑ ሚልዮናት ኣቕረብቲ ምሕላው፡ ዋላ’ውን ቅድሚ ቀዳመይቲ ተኹሲ ምትኳሱ፡ ኣዘዝቲ ወተሃደራት ምዕራባውያን ከማሓድሩዎ ዝኽእሉ ዝዓበየ ሕልሚ ፈጢሩሎም ኣሎ። እቲ ኲናት ብሰንኪ ወጻኢታቱን ናይ ወተሃደራዊ ሎጂስቲክስ ናይ ምውህሃድ ዓቕምን ክጠፍእ ይኽእል እዩ።

ዓቢ ውግእ ዓለም ዘይከኣል ይኸውን። ንነፍሲ ወከፍ ምውፋር B52 Stratofortress ወተሃደራዊት ነፋሪት ቦምባ ኣብ መንጎ ኤውሮጳን ኣመሪካን፡ ንሓንቲ ነፋሪት ንነዳዲ ጥራይ ኣስታት ክልተ ሚልዮን ዶላር የውጽእ። ውግኣት ብሚልዮናት ዕጽፊ ዝኸበረ፡ ዝቐልጠፈን ዝረቐቐን ኮይኑ ኣሎ።

ኒዩክለራዊ ኣጽዋር ከም ሓርማዝ ንመጥባሕቲ ዕንፍሩር ምጥቃም ዘይጠቅም እዩ፤ ምስቲ ብጨረርታ ዝተበከለን ድልድላትን ጽርግያታትን ዝስተ ማይን መሳለጥያታትን ዝጎደሎ መሬት ጸላኢ ምሓዝ ዝብል ስነ-መጐት ኣይሰማምዑን እዮም። እቲ ኣቶሚክ ቦምብ ኣብቲ ቅድሚ ኲናት ዝነበረ ምዕራፍ ጥራይ እዩ ስትራተጂካዊ። ኣብ ኣካታዒ ምፍርራሕ ምዝራብ ጥራይ እዩ።

ጃፓን ኣቶሚዝድ ዝኾነትሉ ምኽንያት ድማ እቶም ጃፓናውያን ጀነራላት ኣብ ኩለን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከባ ወተሃደራዊ መኮንናት ኣካዳሚታት ብዓበይቲ ምሁራት ኲናት ክላውዝዊትዝን ሳን ትሱንን ዝምህርዎ መትከላት ስትራተጂ ኣሚኖም ኣይፈልጡን እዮም: 40% ሰራዊት ምስ ጠፍአ እቲ ኣዛዚ ኢዱ ይህብ ወይ ንድሕሪት ይምለስ።

እቲ ዩክሬናዊ ኮሜድያንን ጸሓፊ ሕብረት ኤውሮጳን ነዚ ኣገባብ ወተሃደራዊ ስትራተጅን ስልትን ፈጺሞም ዘይተረድእዎ ይመስል፤ ኩሉ ነገር ንድሕሪት ተመሊሶም እዮም ዝገብርዎ፣ ከም ኣማተር ወይ ከም ዕቡዳት መርዛማትን ነታጒን ተቓጻጽን መርዛማትን ዝመልአ ቤተ ፈተነ ዝቆጻጸሩ። ሓደ ሰብ ነዞም ዓያሹ ኣብ ቀረባ እዋን ደው ኣቢልዎም።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político