ብሃይማኖት ክፈጥሩ ዝኽእሉ ምልክታት፤

ብሃይማኖት ክፈጥሩ ዝኽእሉ ምልክታት፤

1 – ብዛዕባ ድሕሪ ሞት ዝፍጸም መቕጻዕቲ ምስ ዘለኣለማዊ ስቓይ ነፍሲ ዝምልከት ምድንጋር፤

2 – ድሕሪ ሞት ንዝረኸብካዮ ካሕሳ ደስታን ዘለኣለማዊ ሓጎስን ዝምልከት ምድንጋር፤

3 – ብዛዕባ ምቑራጽ ስጋዊ ድሌታትን ምጥዓም ናይ ሓጢኣት ሓጢኣት ሓጐስን ዝምልከት ምድንጋር፤

4 – ካብ መግቢ፡ መስተ፡ መዘናግዒ፡ ቃላት፡ ተግባር፡ ዋላ’ውን ካብ ሓሳባት ምቑጣብ ኣብ ትሕቲ መቕጻዕቲ ድሕሪ ሞት ዝፍጸም ምድንጋር፤

5 – ብዘይርአ ኣካላት ንሓዋሩ ዝዕዘብ ኮይኑ ዝስምዓካ ምድንጋር፤

6 – ብሰንኪ ዘይምእዛዝ ትእዛዛት ዘይርኣዩ ኣካላት ስምዒታዊ ርእሰ-ጉድኣት ዝፈጥር ምድንጋር፤

7 – ብሰንኪ ዘይምእዛዝ ትእዛዛትን ግቡኣትን ዝመጽእ ምድንጋር ናይ ገበን ዝተሓላለኸ፣ ከምኡ’ውን ብዘይርአ ኣካላት ዝእዘዝን ዝቆጻጸርን ምቁራጽ፤

8 – ዘይርኣዩ ኣካላት ንምዕጋብ ንብረት ምብኻንን መስዋእቲ ምግባርን ዝብል ምድንጋር፤

9 – ብወከልቲ ደቂ ሰባት ንድሌታት ዘይርኣዩ ኣካላት ዝእዘዝ ቅድመ ኩነት ዘይብሉ ተኣዛዝነት ዝብል ምድንጋር፤

10 – ነቶም ዘይርኣዩ ኣካላት ንውክል ኢና ዝብሉ ኣብ ውሳነታትካ ቁጽጽር ምሃብ ዝብል ምድንጋር፤

ብውድብ ጥዕና ዓለም (WHO) ዝተሓትመ ዓለምለኻዊ ምደባ ሕማማት (ICD)፡ ኮዲንግ ሕማማትን ካልኦት ምስ ጥዕና ዝተኣሳሰሩ ጸገማትን ደረጃ ንምሃብ ዝዓለመ እዩ። እዚ ደረጃ ምውሳን ምስ መንግስታዊ ትካላት (ከም ማሕበራዊ ድሕነት) ንዝግበር ርክብን ነቲ ኣጸዋውዓ ናብ ካልእ ቋንቋ ንምትርጓምን፡ ካብ ዘይምርድዳእ ንምውጋድ ኣገዳሲ እዩ።

ዋላ እኳ ኣገዳስነት እንተሃለዎ፡ ኣብ ሕክምናዊ ምስክር ወረቐት ምጥቃም ICD-10 ብሰንኪ ምስጢር ሓኪምን ሕሙምን ግዴታ ኣይኮነን። ይኹን እምበር ዝኾነ ኩባንያ ንሕክምናዊ ምስክር ወረቐት ክኣቢ ኣይክእልን እዩ።

ICD-10 ዝብል ኣሕጽሮተ ቃል ዝጥቀመሉ እቲ ካታሎግ ኣብ ዓስራይ ስሪቱ ስለዘሎ እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ 2018 ሓድሽ ምዕባለ ክመጽእ ትጽቢት ይግበር፡ ኣብቲ እዋን እቲ ICD-11 ዝብል ኣሕጽሮተ ቃል ኣብ ጥቕሚ ክውዕል እዩ።

ነፍሲ ወከፍ ኣብ ዝርዝር ICD-10 ዘሎ ኮድ ብፊደል ዝስዕቦ ቁጽሪ ዝሓዘ ኮይኑ፡ ንኹሎም ዝፍለጡ ሕማማት፡ ከምኡ’ውን ምልክታት፡ ጥርዓናት ሕሙማት፡ ዘይንቡር ነገራት፡ ማሕበራዊ ኩነታትን ግዳማዊ ጠንቅታት መጉዳእቲ ወይ ሕማማትን ንምልላይ የኽእል።

ኣብዚ ሕዚ እዋን ሰሌዳ ICD ኣብ 275 ጉጅለታት ዝተኸፋፈለ 22 ምዕራፋት ዝሓዘ ኮይኑ 2,045 ምድባትን 12,451 ንኡሳን ምድባትን ኣለውዎ። እዞም ምድባት እዚኦም፡ ማዕረ ወይ ካብ ሓደ መትከል ዝብገሱ ሕማማት፡ ከም ተላባዕቲ ሕማማት፡ ኣእምሮኣውን ባህርያውን ጸገማት፡ ሕማማት ደምን ካልኦትን ከጠቓልሉ ይኽእሉ።

ምዕራፍ V - ኣእምሮኣውን ባህርያውን ጸገማት

ስኪዞፍረኒያ፡ ስኪዞታይፓል ዲስኦርደርስን ዲሊዩሽናል ዲስኦርደርስን።

F24 Induced Delusional Disorder, ምደባ: ድርብ ምደባ የለን፣ ዝተገለለ: የለን፣ መወከሲታት: የለን

ኣገባባት

03.01.08.002-0 ናይ ለይቲ ክንክን ሕሙማት ኣብ ማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን

03.01.08.003-8 ሳልሳይ ፈረቓ ክንክን ሕሙማት ኣብ ማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን

03.01.08.004-6 ምክትታል ሕሙማት ጥዕና ኣእምሮ (ፍወሳዊ መንበሪ)

03.01.08.019-4 ናይ መዓልቲ ክንክን ሕሙማት ኣብ ማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን

03.01.08.020-8 ውልቃዊ ክንክን ንሕሙማት ኣብ ማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን

03.01.08.021-6 ጉጅለ ክንክን ንሕሙማት ኣብ ማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን

03.01.08.022-4 ክንክን ስድራቤት ኣብ ማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ማሕበራዊ ክንክን

03.01.08.023-2 ናይ መጀመርታ ምቕባል ብማእከል ስነ-ኣእምሮኣዊ ማሕበራዊ ክንክን

03.01.08.024-0 ኣብ ገዛ ንዝርከቡ ሕሙማት ኣብ ማእከላት ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክንን/ወይ ስድራቤቶምን።

03.01.08.027-5 ኣሰራርሓ ኣካላት ኣብ ማእከል ክንክን ስነ-ኣእምሮኣዊ ማሕበራዊ

03.01.08.028-3 ኣብ ማእከላት ስነ-ኣእምሮኣዊ ማሕበራዊ ክንክን ዝግለጽን ርክባውን ኣሰራርሓታት

03.01.08.029-1 ክንክን ኣብ ቅልውላው ኩነታት

03.01.08.034-8 ስነ-ኣእምሮኣዊ ማሕበራዊ ምሕዋይ ስጉምትታት

03.01.08.035-6 ምድንፋዕ ውዕሊ ኣብቲ ግዝኣት

03.02.06.004-9 ፊዚዮቴራፒዩቲክ ክንክን ንሕሙማት ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎም

03.03.17.009-3 ሕክምና ስነ-ኣእምሮ (ኣብ መዓልቲ)

03.03.17.010-7 ሕክምና ኣብ ስነ-ኣእምሮ ኣብ ናይ መዓልቲ ሆስፒታል

03.03.17.013-1 ኣብ ልዑል ሓደጋ ነብሰ ቅትለት ኣብ ዘለዎም ኩነታት ኣብ ጥዕና ኣእምሮ ክሊኒካዊ ሕክምና። 03.03.17.014-0 ክሊኒካዊ ሕክምና ንዘይተወደበን/ወይ ምዝባዕን ባህርያት

03.03.17.015-8 ክሊኒካዊ ሕክምና ንመገምገሚ መርመራን ምትዕጽጻፍ ፍወሳን፡ ካብ ኣጠቓቕማ ኣልኮላዊ መስተታትን ካልእ መድሃኒትን ዝመጽእ ድሌታት ጥዕና ሓዊሱ

03.03.17.019-0 ናይ ሓጺር ግዜ ሕክምና ስነ-ኣእምሮ ኣብ መዓልቲ (ክሳብ 90 መዓልታት ምጽናሕ)

03.03.17.020-4 ሕክምና ስነ-ኣእምሮ ኣብ መዓልቲ (ልዕሊ 90 መዓልታት ምጽናሕ ወይ ቅድሚ 30 መዓልታት ዳግማይ ምእታው) DIAS)

እዞም ተመሳሳሊ ስኪዞፍረኒክ ባህርያት ነቶም ንሶሻሊስታዊ ኣቃውማ ካብ ወዲ ሰብ ንላዕሊ ኣገዳሲ ጌሮም ዝርእይዎ ኮሚኒስታዊ ደለይቲ ፍትሒ ይምልከቱ: ብሱር በተኻዊ መንገዲ፣ ካብቶም ኣብ ትሕቲ ማርክሳዊ ልዕለ-ቅርጺ ከም መዋቕራዊ መሳርሒታት ዝረኣይዎም ሰባት ኣዝዮም ንላዕሊ ነቲ ስነ-ሓሳብ፣ ነቲ ኮሚኒስታዊ ፕሮጀክት ይፈትውዎ።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político