ጸሊም ዓሌት

ጸሊም ዓሌት

ኣብ መጽሓፍቲ ስነ-ህይወት እንስሳታት ዳህሲሰ፡ ብሳይንሳዊ ኣገባብ ጸሊም ዘርኢ ወዲ ሰብ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ትንተናዊ ስነ-ኣእምሮኣዊ ምድብ ረኺበ ኣይፈልጥን።

ኣብ ውሽጢ እቲ ሳይንሳዊ ስነ-ፍልጠት ንመጽናዕቲ ጀነቲክስ ዝበሃል ንትንተናዊ ሳይንሳዊ ስነ-ኣእምሮኣዊ ምድብ መጽናዕቲ ጸለምቲ ዓሌት ኣብ ዝርከብ ፕሮጀክት መጽናዕቲ ዳህሲሰ፡ ኣብኡ’ውን ኣይነበረን።

ሕቶ፡ እዚ ስነ-ምግባራዊ ክልከላ ድዩ?

እቲ ሓቂ ግን ሕብሪ ቆርበት ጥራይ ንሓደ ፍሉይ ጉዳይ ዓሌት ንምፍላይን ንምግላጽን እኹል ኣይኮነን፣ ምኽንያቱ ኣብ መወዳእታ ኣብ ሓደ ፍሉይ ዝበሃል ዘርኢ ወዲ ሰብ ክህልዉ ዝኽእሉ ዘይተለዋወጡ ኣግለልትን ሓባራዊን ባእታታት ብዘይምህላዎም ነዚ ፍልልይ ዝኽልክሉ ጀነቲካዊ መዐቀኒታት ስለዘለዉ።

ቀጺለ ኣብ መጽሓፍቲ ትምህርቲ ጂኦግራፊ ኣብ ስቴሪዮታይፕን ፊኖታይፕን ዝተመርኮሰ ናብ ዓሌታት ደቂ ሰባት ምፍላይ ዝብል ኣምር ረኺበ፣ እዚ ድማ ኣብቲ ብሳይንሳዊ ኣገባብ ዝተወደበ ጂኖታይፕ መለለዪ ናይቲ: መንግስቲ፤ ፋይለም፤ ክፍሊ፤ ስርዓት፤ ዓሌታትን ንኡሳን ዓሌታትን ምዃኖም ይፍለጥ።

ብተወሳኺ፡ ብኣጋጣሚ፡ ኣብ መጽሓፍ ኣዶልፍ ሂትለር Mein Kampf, Nazism፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኮንፈደረሽን ቅዋም ኣመሪካ፡ ኣብ ደቡባዊ ኣመሪካ ኣብ ዝርከባ ዓሌታዊ ግዝኣታት፡ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ጸጋማውያን ዕጡቓት ውድባት ኣብ መላእ ዓለም፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኣኽረርቲ ፖለቲካዊ ጉጅለታት ኣብ ዓሌታት ደቂ ሰባት ምፍንጫል ረኺበዮ።

መበገሲ ናይቲ "ጸሊም ዓሌት" ዝብል ቃል፡ ብቅዲ ስነ-ሓሳብ ግራምሺ ኣብ በርጌሳዊ ሕብረተሰብ ምግንጻል ንምፍጣርን ኮሚኒዝም ንምትግባርን፡ ወይ ካልኦት ተመሳሰልቲ ምልካውያንን ምልካዊን ስርዓታት ንምትግባር ዝግበር ፖለቲካዊ ቃልሲ እዩ።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político