ዶክተር ፓውሎ ታፍነርን ዲሞክራሲ ድምጽን

ዶክተር ፓውሎ ታፍነርን ዲሞክራሲ ድምጽን

ታፍነር ኣብ IPEA ኣብ ዘካየዶን ብIPEA ብትካላዊ መንገዲ ኣብ ዝተሓትመን መጽናዕቱ፡ ብመገዲ ምብትታን ናይቲ ዝበለጸ ዝተዓቀበ ምስጢር ናይቲ ኣብ 1988 ዝተኻየደ ቅዋማዊ ባይቶ ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ብራዚል፡ ብድምጺ ኣብ ውክልና ሃገራዊ ህዝቢ ፖለቲካዊ ምፍልላይ ዘፍረየ ክፍላዊ ኣቃውማ ከምዘሎ የረድእ።

ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ክልቲኡ ፌደራላዊ ባይቶታት፡ ቻምበርን ሰኔትን፡ ዞባታት ሰሜንን ሰሜናዊ ምብራቕን ዝበዝሐ መንበር፡ ብቕደም ተኸተል፡ ኣርብዓን ሓሙሽተን ሰነተራትን ክልተ ሚእትን ሓምሳን ሽዱሽተን ምክትላት ፌደራል፡ ካብ ጠቕላላ ሰማንያን ሓደን ፌደራላዊ ሰኔተራት፡ ከምኡ’ውን ንፌደራላዊ ምክትላት ዝኸውን ሓሙሽተ ሚእትን ዓሰርተ ሰለስተን ወንበር ዝሓዘ ኮረም፡ ከመይ ይመስል ናብ ክልተ ዘይማዕረ ተጻረርቲ ክፋላት ደቡብ ተወሲኹ ደቡባዊ ምብራቕን ማእከላይ ምዕራብን ኣብ ዞባታት ሰሜንን ሰሜናዊ ምብራቕን ንዝርከባ ግዝኣታት ፖለቲካዊ ተቓውሞ ንኡስ ፈደረሽን ዝፈጥሩሉ?

ሕግታት ትካላዊ ስርዓት፡ ብመሰረት ክልሰ-ሓሳባት ሸፕስልን ማክ ኬልቨይን፡ ሓይሊ ትካላዊ መሓውራት ንፖለቲካዊ ስልጣን ዝብድህ፡ እዞም መሓውራት እዚኣቶም ካብ ሓላፊ ዕማም ፖለቲከኛታት ዝሰግሩ ርጉኣት ትካላት ብምዃኖም፡ ኣብ መወዳእታ ኣብ ህዝባዊ ምምሕዳር ስልጣን ዝሓዙ ምዃኖም ዝተመርኮሰ እዩ።

ኣብዚ ጉዳይ እዚ፡ ወከልቲ ባይቶ ብመሰረት ኣብ መስርሕ ጎበጣን ቁጠባዊ ምዕባለን ዝተጠርነፈ ርኡይ ዞባዊ ረብሓታትን ታሪኻዊ ዘይምዕሩይነትን፡ ምትእስሳር ፍሉይን ተሪርን ክሊማ፡ ከምኡ’ውን ስደት ህዝብን ተጠርኒፎም። እዚ ኩሉ ኣብ ዳግመ ምምቕራሕ ሃገራዊ እቶት ዘሎ ውድድርን ንሕንሕን ዘንጸባርቕ እዩ።

እቲ ትካላዊ ኣገባብ ድምጺ ኣብ ባይቶ ብውድባዊ ብሎክታት ዝተወደበ ኮይኑ፡ እተን ውድባት ንተኣማንነት ድምጺ ኣባላት ባይቶ ይቆጻጸራ።

ድምጺ መራጺ ኣብ ውሽጢ እቶም ዝውከሉ ትካላዊ መሓውራት ጥራይ እዩ ቅኑዕ ዝኸውን: ፖለቲካዊ ውድባት: ውድባዊ ብሎካት: ከምኡውን ልዕሊ ዞባዊ ውክልና::

ስለዚ ካብ ፖለቲካዊ ውድቦም ዝተፈልዩ ሕጹያት ብዘይ መደብ ድምጺ ምሃብ፡ ነቲ ሓቀኛ ኣቃውማ ፖለቲካዊ ውሳነ ኣብ ድምጺ ሰልፊ፡ ፖለቲካዊ ብሎክ፡ ከምኡ’ውን ብቑጽራዊ ውክልና ወከልቲ ሃገራት ብመሰረት ዞባዊ ኣቃውማ መበቆል ኣባል ባይቶ ስለዘይውክል፡ ድሌት መራጺ ይጥምዝዞ።

እቲ ኣልጎሪዝም ዝበዝሕ ህዝቢ ናይተን ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለወን ግዝኣታት ዞባታት ደቡብ፡ ደቡባዊ ምብራቕን ማእከላይ ምዕራብን ምስ ዝተረፈ ህዝቢ ብራዚል ብምትእስሳር ትሑት ውክልና ክህልዎም ተባሂሉ ዝተዳለወ ኮይኑ፡ በዚ ድማ ዝለዓለ ቁጽሪ ምክትላት ፌደራል ናብ ሰብዓ ክድረት፡ ብውሑዱ ድማ ሸሞንተ ምክትላት ፌደራል ውሕስነት ክረክብ እዩ።

ንህዝቢ ሳኦ ፓውሎ፡ ሪዮ ዲ ጃኔሮን ሚናስ ጀራይስን ዝኸውን ናሕሲ፡ ከምኡ’ውን ንኤከር፡ ኣማፓ፡ ሮንዶንያ፡ ሮራይማ፡ ሰርጂፐን ኣላጎኣስን ዝወሓደ ደርቢ፡ እተን ኣዝዩ ውክልና ዘለወን፡ እተን ዓበይቲ ግዝኣታት ግን ኣብ ባይቶ ትሑት ውክልና ምሃለወን።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político