ምውሳኽ ሙቐት ዓለም

ምውሳኽ ሙቐት ዓለም

ንሳይንስ ፊዚክስ፡ ምውዓይ ኣምር ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ምውዓይ ካብ ህዋሳዊ ርድኢት ደቂ ሰባት ዝመጽእ ስብጀክቲቭ ግብረ መልሲ ኮይኑ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ቅጽበትን ተሃዋስነት ኣካል ወዲ ሰብን ስለ ዝምርኮስ ነቲ ሙቐት ንምስምማዕ፡ ንጹር ዘይኮነ፡ ዘይቅኑዕን ተለዋዋጢን ክኸውን ይኽእል።

ንሳቶም ንመዐቀኒ ሙቐትን ኣምር ሙቐትን፣ ናይ ጸዓትን ኣማዕቢሎም፣ ፎርየ ነቲ ፍሉጥ መመዓራረዪ ዝርግሐ ሙቐት ምስ ኣማዕበለ፣ ኣምር ተርሞዳይናሚክስ ምስ ፈጠረ፣ ምስ ሕግታቱ ኤንትሮፒን ኤንታልፒን መበገሲኡ ሜላታት ብቕዓት ሙቐት ሞተር ምንዳድ።

ስለዚ ኣብ ሳይንስ ፊዚክስ ምውዓይ ዝበሃል ኣምር የለን፤ እቲ ዘሎ ድማ ኣብ ከም ሴልሲየስ፣ ፋረንሃይት፣ ኬልቪን ዝኣመሰሉ መለክዒ መለክዒታት ዝግበር ምስግጋር ሙቐት እዩ፣ እዚ ድማ ነቲ ደረጃ ሙቐት ናብ ቁፅሪ ይቕይሮ።

ምውሳኽ ሙቐት ዓለም ትርጉም የብሉን ምኽንያቱ ግሎባል ዝብል ቃል ብመንጽር ምዕቃን ድምጺ፡ ንውሓት፡ ቁመት፡ ስፍሓት፡ ጽቕጥቕጥ፡ ዓቕሚ ሙቐት፡ ወይ ተርማል ኮፊሸንት ትርጉም የብሉን።

ምስቲ ፐርዮዲክ ሰንጠረዥ፡ ነፍሲ ወከፍ ባእታ፡ ነፍሲ ወከፍ ንጥረ ነገር፡ ነፍሲ ወከፍ ምትሕውዋስ፡ ነፍሲ ወከፍ ቅይሕ፡ ነፍሲ ወከፍ ምትሕውዋስ ናይ ገዛእ ርእሱ ተርማል ኮፊሸንት ኣለዎ፡ እዚ ድማ ናይ ነፍሲ ወከፍ ዋዒ ናይ ምጽዋር፡ ምምራሕ፡ ምትሕልላፍ ወይ ምምጣጥ ዓቕሙ እዩ። ስለዚ ዓለማዊ ሙቐት ዘይተኣሳሰር መዐቀኒ ዓለማዊ ሙቐት ምኾነ። ማይ ኣዝዩ ድኹም መተሓላለፊ ሙቐት ስለ ዝኾነ ኣየር ድማ ፍጹም ሙቐታዊ መከላኸሊ ስለ ዝኾነ፡ ንዋዒ ብሙቐት ምላሽ ዝህቡ፡ ገሊኦም ዝውዕዩ፡ ገሊኦም ድማ ሙቐት ዝለዋወጡ፡ ገሊኦም ድማ ንዋዒ ዝከላኸሉ ምትሕውዋስ ንጥረ ነገራት ኣለዉና።

ኣብ ምድሪ እዞም ኩሎም ንዋዒ ዝዝርግሑ፡ ካልኦት ዝምጥጥዎ፡ ካልኦት ዘንጸባርቕዎ፡ ካልኦት ድማ ዝብስብሱ ባእታታት ኣለዉና። ስለዚ ብዛዕባ ዋዒ መሬት ምዝራብ ግቡእን ዘይከኣልን እዩ።

ኣምር ምውሳኽ ሙቐት ዓለም ክህሉ ኣይክእልን እዩ።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político