እቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ታውቶሎጂ እዩ።

እቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ታውቶሎጂ እዩ።

ንሳይንሳዊ ምርምር ዝኸውን ሳይንሳዊ ኣገባብ ዝፈጠርናዮ፡ ኣብ ሳይንሳዊ ኣገባባት ዝተመርኮሰን ዝተመርኮሰን ደረጃ ሳይንሳዊ ምርምር ዝጥቀም ውጽኢት ሳይንሳዊ ምርምር ኣቐዲምና ንምርግጋጽ እዩ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ሞዴል ሳይንሳዊ ኣገባብ ሳይንሳዊ ምርምር መን እዩ ዘረጋግጽ፧

እዚ ቁንጫል እዚ ኣብታ ቀዳመይቲ ሓረግ ክድምደም ይከኣል እዩ፦ እቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሳይንሳዊ ኣገባብ ዝተመርኮሰ ሳይንሳዊ ምርምር፡ ብስነ-ሕሳባዊ ትርጉም፡ f(z)፡ ወይ Ψ፡ ብመሰረት ቅርጺ ናይቲ ፋንክሽን ለውጢ ዝህሉ፡ እቲ እታው ወይ x ድማ ኣቕሓ መጽናዕቲ ኮይኑ፡ እቲ ውጽኢት ወይ ውጽኢት ድማ በቲ ኣገባብ፡ ብትኽክልን ብጥብቂን ቅርጺ ይወሃቦ፡ እዚ ድማ ብተግባር ዝግለጽ ፋንክሽን እዩ። f(z)፣ ወይ Ψ።

እዚ ውጽኢቱ ድማ ናይ መወዳእታ ዋጋ ናይቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ተጠቒምካ ዝግበር መደምደምታ መጽናዕቲ ፍጹም ክትግምቶ ዝከኣል፣ ስለዚ ብታውቶሎጂ፣ ብመንገዲ ምኽሓድ፣ ብናይ ሓሶት ምጽዳቕ ዝረጋገጽ እዩ።

ዓውደ-ጽሑፍ ምህዞ፡ ሓድሽነትን ዘይተጸበናዮ ርኽበትን ኣካል ናይቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ኣይኮነን፤ እቶም ተለዋዋጢ ረቛሒታት ኣቐዲሞም ዝተወሰኑ፣ ኣቐዲሞም ዝተመርጹ ስለዝኾኑ ካብ ስፍሓት ሳይንሳዊ ምርምር የምልጥ። እቶም ኣብስትራክሽን ተለዋዋጢ ረቛሒታት ካብቲ መመዓራረዪ f(z)፣ ወይ Ψ ወጻኢ ስለዝኾኑ ካብ ቁጽጽር ፈተነ ንኸይሃድሙ ይኽልክሎም።

ሳይንሳዊ ምርምር ሓድሽ ነገር ኣይምህዝን እዩ፣ ነገራት ኣይረክብን፤ ነቶም ብመግመቲ ዝበሃሉ ዝተገመቱ ትጽቢታት ጥራይ እዩ ደጊሙ ዘረጋግጽ፣ እዚኦም ድማ በቲ ብf(z)፣ ወይ Ψ ዝወሃብ መዐቀኒ ብጽኑዕ መሸፈኒ ምጽዳቕ ዝረጋገጽ ወይ ዝኽሕድ እዩ።

ርኽበታትን ፍጥረታትን ጸረ ሳይንሳዊ መስርሓት እዮም ምኽንያቱ ኣብ መስርሕ ሳይንሳዊ ምርምር ዝርከቡ ኣኖማሊታት፣ ሲነስተዝያታት ስለዝኾኑ፣ ድሕሪ ሓቅታት ወይ ኤፒቨኖሜና ናይ ምፍላጥ ድሌት ወይ ዕለታዊ ወይ ብኣጋጣሚ ምትላል ምዃኖም ምርግጋጽ ዘድልዮም እዮም።

ሳይንሳዊ ምርምር፡ ነቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ብምጥቃም፡ ፈጠራዊ ወይ ርኽበት ዝደሊ ኣይኮነን፤ ናይ መግመቲታት ምርግጋጽ ጥራይ ዘጠቓልል እዩ። እዞም መግመቲታት እዚኣቶም፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ብግልጽን ብትኽክልን ዝተወሰነ ሳይንሳዊ መግለጺ፡ ብደረቱን ቀዳምነታቱን ዝተገልጸ፡ ኩሎም ኣብቲ ቅቡል ሳይንሳዊ ፓራዳይም ኣቐዲሞም ዝተመስረቱ፡ ክልሰ-ሓሳባትን ቀኖናታትን ምኽኑይነት፡ ብf(z)፡ ወይ Ψ ክሕስዉ ዘለዎም ብድሆታት እዮም።

ሳይንሳዊ ኣገባብ ሳይንሳዊ ምርምር ከም ዝተረጋገጸ ፍልጠት ዝሰርሕ f(z) ወይ Ψ ብምጥቃም ንመግመቲ ንምርግጋጽ ጥራይ እዩ ዘገልግል። ስለዚ እቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ንባዕሉ ባዕሉ ከረጋግጽ ኣይክእልን እዩ፤ ስለዚ፡ ምጽዳቕ ናይቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ግዝያዊ ወይ ብመግለጺኡ ጸረ-ሳይንሳዊ፡ ውሳኒን ምጉዳልን እዩ።

ስለዚ እቲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ታውቶሎጂ እዩ፤ ንባዕሉ ከይተረጋገጸ ንኻልኦት ወይ ንኹሉ ሳይንሳዊ ኣገባባት ከም መረጋገጺ ሜላ ኮይኑ ንነብሱ ይግምታ።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político