ሕብረተሰባውን ስርዓታውን ዘመን

ሕብረተሰባውን ስርዓታውን ዘመን

ድሕሪ 36 ዓመት ካብታ ንመጀመርታ ግዜ ብኢንተርነት ዝተሓትመትን ኣብ ሃገራዊ ቤተ-መጻሕፍቲ ሪዮ ዲ ጃኔሮ ብራዚል ዝተመዝገበትን መጽሓፍ፡ መበቆላዊት፡ ክሳብ ሕጂ ብታይፕ ዝተጻሕፈት፡ ስሪት ናይታ *ኮንግሎባዶ፡ ሲስተሚስታ ኢ ሶሲታሪዝሞ* እትብል መጽሓፍ፡ ነዚ ስነ-ሓሳብ ጂኦፖለቲካውን ማሕበረ-ስነ-ሓሳባውን ኣረኣእያ ክንመዝኖ ግዜ በጺሑ ኣሎ።

ሕብረተሰባት ካብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ጀሚሮም ሞዴላት ማሕበረ-ፖለቲካዊ ውዳበ ኣድኪሞም እዮም። ካርል ማርክስ ነቲ ጨካን፡ እንስሳዊ፡ ኣረሜናዊ ኢንዱስትርያላይዜሽን ይኹንኖ-ኣብ ክውንነት ሰብኣዊ፡ ምኽንያቱ ሕጊ ጫካ’ውን እንተኾነ፡ ደቂ ተባዕትዮ፡ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ብዘይ መሰል ዕረፍቲ፡ ዕረፍቲ ምብላዕ ወይ ዘይምብላዕ ኣብ መዓልቲ ዝለዓለ ደረጃ ከፍርዩ ካብ ምግዳድ ዝኸፍእ ኣይምኾነን- ብዘይ ናይ ዕዮ ደንቢ ናይ ስቅያትን ድኻምን መርመራ ቤተ-ፈተነ።

ነዚ ብዝኾነ ይኹን ዋጋ መኽሰብ ንምርካብ ዝግበር ኢደወነናዊ ምድላይ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ማርክስ ነቲ ስርዓት ካብ ምኹናንን ርእሰማላውነት ካብ ምባልን ሓሊፉ ካልእ ኣማራጺ ኣይምሃለዎን፤ ብሓቂ ፎርዲዝም ነቲ ሰራሕተኛ መመላእታ ናይተን ማሽናት ጥራይ ስለ ዝገበሮ፡ ነቲ ቀጻልን ቀዋምን ፍጥነት ናይቲ መስርሕ ኣብ መዓልቲ ዕስራን ኣርባዕተን ሰዓታት ተኸቲሉ - ምልኪ ናይቲ ደው ዘይብል መካኒዝም – መካናይዜሽን ምባል ይሓይሽ።

እቲ ንጸገማት ርእሰማላውነት ዝቐረበ መቕጻዕቲ ቀሊልን ብዘይ መርትዖ መሰረትን እዩ ነይሩ፣ ልክዕ ከምቲ ኣብ ፍልስፍና ቴዎረማትን ሓሳባትን ፈጺሞም ዘይፍተኑ፣ ወይ ክፍተኑ ዘይክእሉ ህንጻታት እዮም፤ እዚ ቀንዲ ሓይሊ ፍልስፍና እዩ፣ መርትዖ ኣየድልዮን እዩ።

በዚ ኸኣ እቲ እማመ ንኹሉ ናይ ብሕቲ ንብረት ንምጥፋእ እዩ ነይሩ፣ በዚ ኸኣ ብዘይ ዝኾነ ውልቃዊ ንብረት፣ ሰባት ማዕረ ክኾኑን ከም ሳዕቤኑ ድማ ሕጉሳት ክኾኑን እዮም፣ ኣብዛ ብዝኾነ ዓይነት ስርዓተ-መሰረት፣ ብዘይ ጭቆና፣ ብዘይ ቅንኢ፣ ብዘይ ዘይምዕሩይነት ዓለም። ኣብ ቃልሲ ህላወ ዝተሃንጸን ንኹሉ እቲ ብዘይ ገለ ዕላማ ካብ ሓፋሽ ዝወጽእ ፍሉይ ተውህቦ ብምዕፋን ንነብሱ ከቃጽል ፍጹም ዘይተዳለወ ስልጣነ፡ ንሓደ ሜሲ፡ ፔለ፡ ቨርነር ፎን ብራውን፡ ኣይዛክ ኒውተን፡ ማይክል ጃክሰን፡ ቢል ጌትስ፡ ወይ ጆን ሌኖን ከመይ ጌርና ክንክሕሶን ክንክሕሶን ከም እንኽእል ኣብ ግምት ከነእቱ ከም ዘለና ኣብ ግምት ኣየእተወን ድዩ?

ዘይምዕሩይነት ሕማቕ ዕድል ሰብኣውነት ኣይኮነን፤ እንታይ ደኣ፡ ብመሰረት ሕጊ ተፈጥሮኣዊ ምርጫ ኣብ ዳርዊኒዝም፡ ንቐጻልነትን ፍልቀትን ሕብረተሰብ ዝዕቅብ ተፈጥሮኣዊ ብዙሕነት ዝህቦ ሃብቲ እዮም።

ዝተፈላለየ ዓይነት ፊኖታይፕ ደቂ ሰባት-ለውጢ ሕብሪ ጸጉሪ፡ ዓይኒ፡ ቆርበት፡ ቋንቋታት ብኣሽሓት፡ ደረት ኣልቦ ስርርዕ መግቢ፡ ፍሉይ ክእለት ኣብ ኩዕሶ እግሪ፡ ምሕንባስ፡ ሰርፊንግ፡ ደረፍቲ፡ ጽባቐ፡ ግጥሚ፡ ስነ-ጽሑፍ፡ ሃይማኖታት፡ ኑፋቄታት፡ እምነታት-ማርክስነት ነዚ ኩሉ ናብቲ ናይ ሓባር ጉድጓድ ይድርብዮ፡ ድሌታት ደቂ ሰባት ናብ ዝተሓተ ኣትክልቲ ይቕንሶ ብህይወት ምጽናሕ።

ፒራሚድ ማሽሎው ባእሲ እዩ፤ ድሌት ደቂ ሰባት ናብ ቆፎ ጻጸ ወዲ ሰብ ይንኪ።

እዚ ስርዓት’ዚ ንኽከኣል፡ ንኹሉ ሰብ ምግዳድን ምክትታልን የድሊ፣ ሰባት ብዘይ ዝኾነ ብዙሕነት ኣተሓሳስባ ይኹን ኣካይዳ ናብ ንዘልኣለም ዝጸንሕ ዓመጽ ዝመልኦ ምልካዊ ተገዛእነት ዘለዎ ስርዓት ኣገዲድካ። ማርክስነት ንኹሉ ዝሓቁፍን ብዘይካ ኮሚኒስታዊ ኤሊት ንኹሉ ዘገድድን እዩ።

እቲ ሓድሽ ነገር

ከም በዓል ደቡብ ኮርያ፡ ጃፓን ወይ ኖርወይ ዝኣመሰሉ መሪሕ ሕብረተሰባት ዓለም፡ ናብ ስርዓትኣውን ሕብረተሰባውን መስርሕ ዝወስድ ዘይምለስ መንገዲ ይኸዱ ኣለዉ።

ስርዓት ሕብረተሰብ ኣብ ውሽጢ ሕመረት ማሕበራውን ቁጠባውን ሞያውን ዞባውን ጉጅለ ተፈጥሮኣውን ሓባራውን ረብሓታት ዘለዎም ንብርክታት ህዝቢ ይውድባ።

ክህልዉ ዝኽእሉ ምግጫው ንምፍጣር ኣካላዊ፣ ዞባውን ከባብያውን ቅርበት የድልዮም፣ ምስ ረብሓታት ኩሉን ነፍሲ ወከፍ ኣባል ጉጅለን ብምትእስሳር ናይ ጉጅለ ውጽኢት ንምፍጣር ምትሕብባርን ምትሕብባርን ይፈጥር።

እዞም ጥምረት ካብ ካልኦት ጉጅለታት ተነጺሎም ነዚ ባህሪ ኣብ መንጎኦም ኣብ ውሽጢ ጉጅለታት ይደግሙ።

ሳዕቤኑ ድማ እቶም ገና ምሉእ ብምሉእ ምስ ሕብረተሰብ ዘይተዋሃሃዱ ክፍልታት ሕብረተሰብ ካብቲ ዝነበሮም ደረጃ ድሕረትን ማሕበረ-ቁጠባዊ ጉድለትን ንኽናገፉ ኣብ ሕጽረት ዕድልን ጸጋታትን ዘሎ ዓቢ ዘይምዕሩይነት ይግንዘቡ።

ንኣብነት ኣብ ብራዚል፡ እቲ ስርዓት ካብ ዝተፈላለዩን ዝተፈላለዩን ሰውራዊ ተግባራት ተዓሺጉ ክጸንሕ ብትካላዊ መንገዲ ድሉው ስለዝኾነ፡ ሰባት ንኣባላት ባይቶ ብኸመይ ከም ዝመርጹ ፍልልይ የብሉን። እቲ ፖለቲካዊ ሕግታት ምስተተኽለ፡ ቁጠባዊ ሓይሊ እኳ ፖለቲካዊ ቁጽጽር ክዕንቅፍ ኣይክእልን እዩ።

ኩለን ኣብ ዞባታት ሰሜንን ሰሜናዊ ምብራቕን ዝርከባ ግዝኣታት፡ ነቲ ፕረዚደንትነት ንዘልኣለም ንምቁጽጻር፡ እንተወሓደ ድምጺ ኣርብዓን ሓሙሽተን ሰነተራተን፡ ማለት ኣስታት ሓምሳን ሽዱሽተን ሚእታዊት ካብ ሰኔት ውሕስነት ኣለወን።

ብተመሳሳሊ ኣብ ፌደራል ባይቶ ወንበር ዝዕደለሉ ስርዓት ብመሰረት ሕጊ መረፃ ካብ ሓሙሽተ ሚእትን ዓሰርተ ሰለስተን ወንበር ፍርቂ ተወሲኹ ሓደ ውሕስና ዝህብ ኮይኑ፣ ብሕሳብ ናይተን ትካላት ዘቐመጥኦ ቅድመ ኩነት መሰረት ብምግባር፣ እዚኦም ድማ ኣብ ዞባታት ደቡብ፣ ደቡባዊ ምብራቕ፣ ማእኸላይ-ምዕራብ ብዝርከቡ መራፅቲ ንድሕሪት ክምለሱ ኣይክእሉን እዮም።

ኣብ ጃፓን፡ ኩባንያታት ከምቲ ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝረአ፡ ኣብ ስድራቤታዊ ዝምድና ናይ ገዛእ ርእሰን ሰራሕተኛታት ዝተመርኮሰ ሓደስቲ ሰራሕተኛታት ናይ ምቑጻር ስርዓት ይሕዛ።

ኣብ ኖርወይ፡ ስዑዲ ዓረብን ኣመሪካን፡ ኣብ ኢንዱስትሪታት፡ ባንክታት፡ ንብረት፡ ኩባንያታት ነዳዲ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ፍሉጣት ሰባት ኣብ ስነ-ጥበብ፡ ስፖርትን ዩኒቨርሲቲታትን ኣብ ልዑል ደረጃታት ንነብሱ ዝባዝሕ ሃብታም ሕብረተሰብ ኣሎ። 

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político