ጾታዊ ርክብ ዝምልከት ናይ ሓሶት ዜና ኣብ ኢንተርነት

ጾታዊ ርክብ ዝምልከት ናይ ሓሶት ዜና ኣብ ኢንተርነት

ብፖለቲካ ማስተርስ ዲግሪ ዘለዎ ናይ ስነ-ማሕበረሰብ ተመራማሪ ኣረኣእያ።

ንልዕሊ 40 ዓመት ዝዕድሚአን ደቂ ኣንስትዮ ክልተ ምድብ ዜና ኣለኒ።

ገሊኡ ጽቡቕ፡ ገሊኡ ድማ ሕማቕ።

መጀመርታ ብስራት፡ ድሕሪኡ ሕማቕ።

እቲ ቀዳማይ ጽቡቕ ዜና፡ ኣብዘን ዝሓለፋ 70 ዓመታት ህይወተይ፡ ሓሙሽተ ርጉእ ዝምድናታት፡ ክልተ ሓዳር፡ ከምኡ’ውን ክልተ ፍትሕ፡ ሽዱሽተ ቆልዑ፡ ሽዱሽተ ደቂ ሓዳርን ሓደ ወዲ ወድን ሓዊስካ፡ ወዲ ሰብ ፈጺሙ ከምዘይተቐየረ እዩ።

እቲ ካልእ ጽቡቕ ዜና ድሕሪ 40 ዓመት ንጽል ምዃን ጌጋ የብሉን።እቲ ጌጋ ተፈጥሮ እምበር እታ ሰበይቲ ባዕላ ኣይኮነትን። ኣካላታ ብተፈጥሮ ይኣርግ: ምጉርምራም ይረአ: እቶም ቆልዑ ክትወልድ ዝተወለድካሎም ከባቢ ስሳ ዝኾኑ ፎሊኩላት ምስ ነፍሲ ወከፍ ወርሓዊ ጽግያት በብሓደ ይደክሙ።

እወ ግን፡ ደቂ ኣንስትዮ ውሱን ቁጽሪ ቆልዑ ክወልዳ መደብ ተታሒዙለን ኣሎ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትሽዓተ ወርሒ ጥንሲ። ዘይትፈልጡ እንተኾይንኩም፡ ናይ ምፍራይ ዓቕሞም ድሕሪ ኣርብዓ ይንኪ፡ ኣብ መጀመርታ ሓምሳታት ድማ ይውዳእ። እቲ ኮርፐስክል በቃ ነቲ ናይ ምፍራይ እንቋቑሖ ኣይበስልን ወይ ኣይመልኦን እዩ።

ግን፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ባህሪ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ምድቃል ደረት የብሉን። ኣብ ሰሙን ሓንቲ ወይ ልዕሊኡ ደቂ ኣንስትዮ ክድቅሳ ይኽእላ እየን። ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ሓንሳብ ምስ ጠነሰት፡ እንተወሓደ ድሕሪ ዓሰርተ ወርሒ ጥራይ እያ ዳግማይ ክትራብሕ እትኽእል። ስለዚ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ግዜ ፍርያም ህይወታ እንተበዝሐ ስሳ ሰባት ክትወልድ ትኽእል እያ፡ ወዲ ተባዕታይ ድማ ኣብ ውሽጢ ስሳ ዓመት ልዕሊ ሽሕ ዕሸላት ክወልድ ይኽእል።

ብዛዕባ ማዕርነት ጾታታት ኣጋጊዮምኻ ኣለዉ።

እቲ ካልእ ጽቡቕ ዜና ድማ፡ ጽባቐ ናይ ሓንቲ ካብ ዓሰርተ ኣርባዕተ ክሳብ ሰላሳ ዓመት ዝዕድሚኣ ጓል ኣንስተይቲ ፍሉይ ክኸውን ከሎ፡ ደቂ ተባዕትዮ ድማ ንሓንቲ መንእሰይ ንሓዳር ንምስዓር ንምምሳጥን ኩሉ ዝገብርን ኣበርቲዖም ይሰርሑ። ኣብዚ ደረጃ እዚ፡ ደቂ ኣንስትዮ ሓጺርን ሓላፍን ወቕቲ ምዃኑን፡ ምንቁልቋል ዘይተርፍን ጽባቐ ከም ዝሃስስን ፈጺመን ኣይግንዘባን እየን። ዋላ እቲ ብልዕቲ ይሽርሸርን ይጽይቕን፣ ኣጥባት ይንቀሳቐሱ፣ ከብዲ ይዓቢ፣ ምጉርምራም ይረአ፣ እግሪ ኳኽ ኣብ ዙርያ ዓይኒ ይረአ፣ ቫሪኮስ ቨይን ይረአ፣ ሴሉላይት ይረአ፣ ስትሬች ማርክ ክሽፈን ኣይክእልን። ስለዚ ምሕባእን ንነብስኻ ምስ ንኣሽቱ ደቂ ኣንስትዮ ከተነጻጽራ ምፍታንን ትርጉም የብሉን: መደብ ሞያዊ ፍወሳ ምግባር: ሲሊኮን ምትካል: ትምህርቲ ሳዕስዒት: ኤሮቢክስ: ልምምድ ክብደት: ስጡምን ሓጺርን ክዳውንቲ: ትሑት ቁርጽራጽ ላዕለዋይ ክፋል: ከምኡውን መመላኽዒ ጻዕራምን ጥንቁቕን ኣረጋዊት ጓል ኣንስተይቲ ጥራይ እዩ ዝገብረካ: ግን ጽብቕቲ ዓባይ ሰበይቲ: ትርከብ ዓባይ ሰበይቲ: ሰሓቢት ዓባይ ሰበይቲ። ዓባይ ሰበይቲ ጥራይ።

እቲ ጐድኒ ድማ ናይ ዘመናዊነት ጌጋ ኣይኮነን፡ ወይ ፌሚኒዝም፡ ወይ ኢንተርነት፡ ወይ ማቺዝሞ ኣይኮነን። ካብ ንእስነተይ ኣትሒዙ ኩሉ ግዜ ከምዚ እዩ ነይሩ። ቅድሚ ሰብዓ ዓመት፡ ኣካላዊ ምንቁልቋል ደቂ ኣንስትዮ፡ በቲ ምንቅስቓስ ጾታዊ ማዕርነት ዝተሓሰወ ስነ-ሓሳብ ማዕርነት ገና ተቐባልነት ኣይረኸበን። ስለዚ ዓባያትና እርጋን ምስ በጽሐ ምስ ደቂ ተባዕትዮ ክወዳደራ ወይ ዓመተን ክስዕራ ኣይፈተናን።

ክትላለ፡ ድሕሪኡ ክትምርዖ፡ ድሕሪኡ ውላድ ክትወልድ ኣብ መወዳእታ ድማ ዓባየይ ክትከውንን ብኽብሪ ክትኣርግን ግዜ ኣሎ።

እርጋንን ሞትን ጥራይ እዮም ጽቡቕን ክትግምቶ ዝከኣልን ህይወት ከም ዝነበርካ፡ ኣብ ትኽክለኛ ግዜ ከም ዝተመርዓኻን ምስቲ ዘይፍጹም መጻምድትኻ ከም ዝለመድካን፡ ደቅኻ ድማ ደቆም ዝመርጽ ሰብ ስለዘየለ ኣብነታዊ ፍጥረት ኮይኖም ከም ዘይፈልጡ: ጾታኦም፡ ባህርያቶም፡ ወይ ብልሓቶም ኣይኮነን። ዕድለኛ እንተኾንካ ድማ ተወሊዶም እዮም: ገሊኦም ብኣካል ፍጹማት: ገሊኦም ጽዩፋት: ገሊኦም ድማ ጽቡቓት እዮም። ምናልባት ሓደ ካብኣቶም ኣብ ምህንድስና: ሙዚቃ: ስነ-ጽሑፍ: ስነ-ጥበብ: ሕክምና: ፖለቲካ ፍሉይ ተውህቦ ኣለዎ: ብኻልእ ኣዘራርባ: ተራ ሰብ: ወይ ምናልባት ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸገም ዘለዎ ወይ ግብረሰዶማዊ ዝንባለ ዝፈቱ። ንህይወት ክውጠን ዝኽእል ነገር የለን፤ ኣብ 98% ካብ ኩለን ስድራቤታት ዓለም ዝኾነ ጥንሲ ኣይተሓሰበን።

ስለዚ፡ እቲ መደምደምታ ንልዕሊ 40 ዝዕድሚአን ዘመናውያን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ግዜ ራሄልን ልያን ጀሚሩ ኣብ ህይወት ያዕቆብ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስን ኣብ ብሉይ ኪዳንን ወትሩ ዝጸንሐ ጸገም ፈጢሮምለን እዩ። ብባህሪ ሓድሽ ነገር የለን፡ ሰባት ነዚ ብኢንተርነት ዝተባህለ ሰርከስ፡ ብሓሶትን ቅብጸትን ዝመልአ ፍጹማት ሰባት፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት፡ ዕለተ ልደቶም፡ ወይ ናይ ሕጉስ መጻምድቶም ጻሕሊ ፌይጆኣዳ ዝልጥፉሉ ፍጥነት ጥራይ እዩ ተቐይሩ።

ከበሮ ሓፈሻዊ ሓሶት ድማ ይሃርም።

ደቂ ኣንስትዮ ጠለብቲ ኮይነን ኣለዋ ማለት ኣይኮነን፣ ወይ ድማ ካብ መጠን ንላዕሊ የማርራ፣ እቲ ናይ ኣዋልድ ዕላል ናይ ጽባቐ ሳሎናትን ናይ ኣውቶቡስ መደበር ሽቓቕን ብማሕበራዊ መራኸቢታት ኣቢሉ በጺሑና ኣሎ። ርግምቲ ኢንተርነት። እቲ ጾታዊ ዓለም ተቐይሩ ኣይፈልጥን፤ እቲ ድምጺ ከበሮ ዝዓበየ እዩ።

Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político