ምዕራባዊ ሰብኣውነት መዓሙቕ ዘይብሉ ጉድጓድ

ኣብ ጃፓን ዝርከብ ሂኪኮሞር፤ ኣብ ሃገራት ኖርዲክ ዝረአ ናይ መወዳእታ ፍታሕ፤ ነብሱ ዘጥፍእ ዓለም ክመልእ ጭዋ ህዝቢ የለን፤ ካብ ኮኬይን ክሳብ ፈንታኒል፡ እቲ እንኮ መውጽኢ። ነብሰ ቅትለት ግዜኡ ዝሓለፎ እዩ። መወዳእታኡ ዝያዳ ጽባቐ ዘለዎን ዝያዳ ፖለቲካዊን ክኸውን ይኽእል እዩ። ድሕሪ ደጊም ከምቶም ሂኪኮሞርስ ኣብ መደቀሲኻ ምሕባእ የለን። መንእሰያት ጃፓናውያን ሕጂ ኣብ ክንዲ ኣብ መደቀሲኦም ተሓቢኦም ዝገብርዎ ነገር ከም ዘይብሎም እናተሰምዖም ለይትን መዓልትን ኣብ ጎደናታት ቶክዮ ይዘውሩ። ኣብ ማሕበራዊ ኣቃውማ ቀዳመይቲ ዓለም ዝነበረ ወጥሪ፡ ድሕሪ ምፍንጃር ዕዳጋ ኣክስዮን ኒውዮርክ ኣብ 1929፡ ድሕሪ ምፍንጃር ንሕብረተሰብ ሰሜን ኣመሪካ ዝሃልኸ ቅልውላው ዘቃልዐ፡ ድሕሪ ምኽልካል፡ ነቲ ናይ መጀመርታ ህላወኣዊ ቅልውላው ናይቲ ብልጽግና ሞዴል ናይቲ ሃብታም ተጠቃሚ ሕብረተሰብ ንምስጋር ዝጽዕር ዝነበረ ቅልውላው እናገደደ መጺኡ። ሓደ ሕብረተሰብ ብሲነስተዝያ ኢንዱስትርያዊ ሰውራ ክበጽሖ ዝኽእል ዝዓበየ ብልጽግና ካብ ዝረክብ - ፈጣሪ ኢንዱስትርያዊ ርእሰማላውነት፡ ንመሃዝነት ፋይናንሳዊ ዕንፍሩር ርእሰማላውነት ዝኸልአ፡ ሓደጋታቱ ብናይ ሆላንድ ቱሊፕ ፍንጣጣ ዝተጋህደ - ሽዑ እውን እንተኾነ፡ እቲ ዝስስን ዝነበረ ሕብረተሰብ ምዕራባውያን፡ ሓደጋታት ነታጒ ዝኾነ ብልጽግና ክሕዝ ኣይከኣለን። ከምቲ ማርክስ ዝገመቶ፡ ካብ መጠን ንላዕሊ ሃብቲ ርእሰ-ማል፡ ወይ ርእሰ-ማላት፡ ፋይናንሳውን ኢንዱስትርያውን፡ ኣብ መወዳእታ ነቲ ኣብ ሞያዊ ውጥናት ናይቶም ኣብ ሃርቫርድን ያልን ዝሰልጠኑ ስነ-ቑጠባውያን ዝተሓብአ ቨርቹዋል ቡምባ ሞዴል ክፈንጅሮ እዩ፡ እቶም ኣብተን ኣብ ናይ ወፍሪ ሓደጋ ዝግምግሙ ትካላቶም ርእሰ-ምትእምማን ዘለዎም ዝመስሉ። IMFን ባንኪ ዓለምን ምስ ፌደራል ሪዘርቭ ኮይኖም ስሉስ ወይ ትራይፖድ ናይቲ ሞዴል ክፈጥሩ እዮም። ኩሉ ናይ ብሕቲ ወርቂ ካብ ኣሜሪካውያን ካብ ዝምንዝዕ ንደሓር፡ ውጽኢቱ ድማ ዋዕላ ብሬተን ዉድስ፡ ሱፐር ዶላር ተወሊዱ። እቲ ሓቀኛ ደገፍ ዶላር ኣመሪካ ወትሩ ናይተን ስሉሳውያን ኣብ መንጎ ኣህጉራት ዝርከባ ባሊስቲክ ሚሳይል ሳብማሪናት፡ ስትራተጂካዊ ነፈርቲ ቢ52፡ ቢ1፡ ቢ2፡ ቢ21ን እተን ዓሰርተ ሓደ ኒዩክለራዊ መራኽብ ጽዕነት ነፈርትን፡ ነፍሲ ወከፈን 90 ነፈርቲ ዘለወን፡ ዕቑር ኒዩክለራዊ ኣጽዋር እዩ ነይሩ-እዚ እዩ እቲ ሓቀኛ ደገፍ። ብዙሕነታዊ ትካላት፡ ኣብ ልዕሊ ከም ኔቶ ዝኣመሰሉ ኮለጅያዊ ኣካላት፡ ኣብ ልዕሊ 90 ሃገራት ኣብ ዝርከባ 900 ወተሃደራዊ መዓስከራት ዝተዘርግሐ ወተሃደራዊ ጎበጣታት ዝሽፍን፡ ብግብዝናዊ ቃላት ጥራይ እየን ልዕልና ኣመሪካ ዝሓብኦ። ንጆንን ሜሪን፡ ተራ ዜጋታት ኣመሪካ፡ ተወለድቲ ኮለጅ ወይ መድሕን ጥዕና እኳ ክኸፍሉ ዘይክእሉ ዝጠቅም ነገር የለን። ስለዚ፡ ሓደ ሕብረተሰብ ንኽሰርሕ ዝግበር ቃልሲ፡ ኣብ ልዑል ደሞዝ ዝተመርኮሰ ኮይኑ፡ እዚ ድማ መጻወድያ ንምህዳም ኢንዱስትሪታት ናብ ኤስያን ጐድናዊ ሃገራትን ኮይኑ፡ ስራሕን ምህርቲ ሃብትን ናብ ቻይናውያን፡ ኮርያውያን፡ ቬትናማውያን፡ ኢንዶነዥያውያን፡ ሲንጋፖራውያን፡ ታይዋናውያን፡ ህንዳውያንን ካናዳውያንን ይወስድ። ፋብሪካ ዶላርን ምዝውዋር ውሕስነት ዕዳን መወዳእታ ዘይብሉ ዳግማይ ክጥቀመሉ ክሳብ ዝኽእል ኩሉ ፍጹም ዝሰርሕ ይመስል። ባይደን ግን መጺኡ ነቲ ስትራተጂ ኣቃሊዕዎ፡ ነቲ ፊዱሽያሪ ፋይናንሳዊ ቀለቤት ብምቑራጽ፡ ምስቲ ንሩስያ ንምጉዳእን ንምቁጽጻርን ዝዓለመ መቕጻዕታዊ፡ ብሓደ ወገን፡ ካብ ፍርዲ ወጻኢ ዝኾነ ምምንዛዕ ፋይናንስ ሩስያ። ንዓለም ንብልሽውናን ምዝንባዕን ስርዓት SWFIT ኣቃሊዑ ዓለምለኻዊ ስርዓት ፈጺሙ ከምዘይነበረ ኣርእዩ፤ ፋይናንሳዊ ልቢ ወለድ ምዃኑ፣ ካልእ ቅልጽም ናይ ሓደ ዘይተገልጸን ምስጢራዊን ጉጅለ ዓበይቲ ተጻወትቲ ጥራይ ምዃኑ፣ ከም በዓል ብላክሮክን ጀነሪካቱን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ተጻወትቲ። ዝኾነ ምዕራባዊ ሃገር ምስ ኣመሪካ ብቑጠባ ይኹን ብገንዘብ ክወዳደር እንተዘይክኢሉ እሞ ሕሰብዎ፣ በታ ደገፍ ተቓወምቲ መንግስታት ንምርካብ ውሑዳት ቢልዮናት ዶላር ኣብ ባንክ ሕሳብ ብልሹዋት ወጻእተኛታት መራሕቲ ሃገራት ጥራይ እተቐምጥ ሓንቲ ኣህጉራዊ ባጤራ። ነቶም ጉቦ ምቕባል ዝኣበዩ ድማ፡ ክስታት ምልካዊ ስርዓት፡ ምግሃስ መሰል ድኻታት፡ ምግሃስ መስርሕ ምርጫ፡ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ሕማቕ ምሕደራ ዝመጽእ ድኽነት፡ ምጭዋይ ደርብታት ሃብታማት ብኣነባብራኦም ንምምሳጥ፡ ካብ ስርወ መንግስቲ ድኽነት ዝመጹ ሃብታማት ወጻእተኛታት ዕረፍቶም ኣብ... dazzle of the first world, only they can’t even couldn’t the dipety around their mansions arounded by dogs, barbed wire feens, ዓበይቲ ኣፍደገታት, ኣላርማትን ሓለውቲ ጸጥታን ተኸቢቦም። ስለዚ ሓደ ካብኣቶም ንሃብታምካ ክፈታተን ምስ ዝደፍር፡ ኣብ ሪትዝ ሆቴል ዝካየድ ኣኼባ፡ ኣብ ፓንቶሚም ሸቐጣትን ምልውዋጥ ባጤራን ዋጋ ኣቑሑት መን ይውስን ዝብል ቅደም ተኸተል ይመልስ። ብሬተን ዉድስ ብዘይ ስዊፍት ካርድ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ከምዘየለ ንምዝኽኻር ኣብኡ ኣሎ። ድኻታት ጨካናትን ዓመጽትን እዮም፤ ይሰርቁን ይቐትሉን እዮም። ካብ ኣደ ኣፍሪቃ ኣምጺእካዮም፡ ዓራት፡ ሽቓቕ፡ ሽቓቕ ኣብ ዘይብለን መራኽብ ድማ ብሰንሰለት ተኣሲረን መጺአን። ስድራቤታት ሓዋዊስኩም፡ ንመባዝሒኦም ዝኸውን ስርዓተ ምትሕውዋስ ፈጢርኩም፡ ገሪፍኩምዎም፡ ብሕማቕ ኣተሓሒዝኩምዎም፡ ደሞዝ ከፊልኩምዎም ኣይፈልጥን። ኣምልኾኦም፡ ሳዕስዒቶም፡ ሃይማኖቶም ኣጊድካዮም። ኣዋሪድካዮም፡ ትፍኦም፡ ዓሚጽካዮም፡ ምንባብ ከይመሃሩ ከልኪልካዮም። ሽዑ ከምቶም ኣብ መጓሰ ዝተፈትሑ እንስሳታት ፈቲሕካዮም፡ ሕጂ ድማ ንሃርለም ሒዞም ዓመጽቲ፡ ጸረ-ማሕበራዊ፡ ረሳሓት ምዃኖም ትማርር። እዚ እዩ እቲ... ስነ-መጎት ዕሽነትን ጭቆናን ማለት ክሃብትሙ ወይ ጐሊሖም ክረኣዩ ኣይክእሉን እዮም። ባናና እንተተኺሎም መጺኦም ን"ባናና ሪፓብሊካት" ከላግጹ ባናና ዘፍርዩ መንግስታት የውድቑ። ንኣህጉራውያን ኩባንያታት ንግዲ ባናና ንሰደድ ዝከታተል ኣመሓዳሪ ባናና ይተኽሉ። ቃንጫ ሽኮር፡ ቡን፡ ኮኮናት፡ ካካዎ፡ ኣራንሺ - ኩሉ ካብ ትሮፒካዊ ሃገራት ክምንዛዕ ዝኽእል - ድሕሪኡ ድማ ድሕረትኦም የላግጹሉ። እዚ ስነ-መጐት እዚ ኣብ መወዳእታ ነቲ ስርዓት ንምፍታሽ ናብ ኣማራጺታት ይደፍኦም፣ እዚ ድማ ብፍላይ ነቶም ብዘይ ኣማራጺታት ነቲ ዓቢ ሰይጣን ኣህጉራዊ ገንዘብ ንምሕራቕ ኮሚኒስታዊ ጉጅለታት ዝፈጥሩ ዘይማዕበሉ መንእሰያት የሐጉሶም። ስለዚ ነቲ ናዕቢ ብእገዳ፣ ብእገዳ፣ ብኣህጉራዊ ተነጽሎ፣ ህዝቢ ናይ ገዛእ ርእሱ መንግስታት ክግልብጥ ይመልስዎ። ኣብ ዝኾነ ቦታ ትጽቢት ዝግበረሉ ውጽኢት ከምዘይሃበ እኳ እንተፈለጡ፡ ኮሚኒስታዊ መንግስታት ኣብ ኩባ፡ ሰሜን ኮርያ፡ ኣፍጋኒስታን፡ ሩስያ፡ ዳጌስታን፡ ቤላሩስ፡ ሞልዶቫ፡ ሰርብያ፡ ዒራቕ፡ ሶርያ- ኣብ ኩሉ ቦታታት ንህዝቢ ብመቕጻዕቲ ንምስሓብ ፈተነታት ዝተገብረሉ ቦታታት ይቕጽሉ ኣለዉ። ህዝቢ ከምቲ ኣብ ቬንዙዌላ፡ ቦሊቭያ፡ ፔሩ፡ ብራዚልን ኣርጀንቲናን ዝሃቦ ግብረ መልሲ ተነጽሎን ምእጋድን ሂቡ ኣይፈልጥን፡ ጸረ ኣሜሪካ መንግስታቱ ንምውዳቕ። ኣብ ቀዳመይቲ ዓለም ዘለዋ ሃገራት ንኽትነብረለን ኣዝየን ክቡራት ስለዝኾና፡ እቲ ህዝቢ ኣብቲ ኣዝዩ ክቡር ቁጠባ ንኽነብር ደሞዝ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናወሰኸ ይኸይድ። ብዙሓት ነጻ ላዕለዋይ ትምህርቲ የብሎምን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣማኢት ኣሽሓት ዶላር ይኸፍል፡ ኣገልግሎት ህዝባዊ ጥዕና እውን የብሎምን። ዝምድናታት ዕዮ ኣብ መንጎ ኣዝዮም ምልካውያን ማፍያ ማሕበራትን ማሕበራዊ ውሕስነት ዘይብሎም ስርዓታት ስራሕን ተጨፍሊቑ ስለዘሎ፡ ኢንዱስትሪታት ብዘይ መካናይዜሽንን ሮቦታይዜሽንን፡ ኣውቶማቲክን ኣዝዩ ዝተራቐቐ መስርሕን ከምዘይክእሉ ይገብሮም። እዚ ድማ መንእሰያት ካብ ሰለስተ ክሳብ ዕስራን ኣርባዕተን ዓመት ዕድመኦም ንኽመሃሩ ዘገድድ ኮይኑ ዝተሓተ ኣታዊ ንምርካብ ምስ ኤውሮጳዊ ደረጃ ማሕበራዊ ምትእትታው ንኽበጽሑ ይገብሮም። እዚ ድማ ነቲ ህዝቢ ትሑት መድሕን ዘለዎም ወጻእተኛታት ስደተኛታት ካብ ውሑድ ዝተራቐቐ ዕማማት ካልእ ኣማራጺ ከምዘይብሉ ይገብሮ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣካል ናይ ሓደ ጽቡቕ ደሞዝ ዝኽፈሎም ኤሊት ኮይኖም ፈጺሞም ብማሕበራዊ ርክብ ዘይተዋሃሃዱን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከም ማዕረ ተቐባልነት ዘይረኽቡን እዮም። ስለዚ እቶም ቀዳሞት ዓለም ዝፈሸሉ ብተሪር ሓሽሽ ነብሶም እናኣዋረዱ ኣብ ጎደናታት ይድርበዩ፣ ነብሶም ይቐትሉ፣ ካብ ሕብረተሰብ ይነጽሉ፣ ዘይርኣዩ፣ ብነፍስን ብመንፈስን ዝሓመሙ፣ ክምርዓዉ፣ ዝምድና ክወልዱ፣ ውላድ ክወልዱ፣ ከፍርዩ ዘይደልዩን ብኣዝማድን ፈተውትን ይሓፍሩን ብጸረ ስርዓት ዕጡቓት ከም: ናዚ፣ ዓሌታዊ፣ ጽልኢ ወጻእተኛታት ጉጅለታት፣ ሮከርስ፣ ሰርፈርስ፣ ስካይተርስ፣ ብሬክ ዳንሰርስ፣ ሙዚቃውን ባህላውን ንኡሳን ባህልታት፣ ስነጥበባውያን ግራፊቲ፣ ጕጅለታት፣ ኣንቲፋ፣ ፌሚኒስት፣ ወልፊ ዘለዎም፣ ኣልኮላዊ መስተ ዝሰትዩ፣ ፖትሄድስ፣ ዕሱባት፣ ቀተልቲ፣ ሸፋቱ፣ ፎርጀርስ፣ ሃከራት፣ ክራከርስ፣ ሂፒስ፣ ኣማራጺ፣ ንቕሳት ዘለዎም፣ ዝተወግኡ Roberto da Silva Rocha, professor universitário e cientista político